فهرست مطالب
عنوان صفحه
پیشگفتار…………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه1
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….صفحه3
فصل اول (کلیات تحقیق)………………………………………………………………………………………………………صفحه3
فصل دوم (معرفی نویسنده،آثار و «ترسّل اسفزاری»)……………………………………………………………………صفحه8
فصل سوم (بررسی سبک «ترسّل اسفزاری»)…………………………………………………………………………….صفحه40
فصل چهارم (بررسی ساختار مکاتیب اثر)………………………………………………………………………………صفحه72
فصل پنجم(فن ترسّل و انشا و چگونگی آن در دورة تیموری) ……………………………………………………صفحه91
فصل ششم( معرفی نسخ،روش تصحیح و توضیحات)………………………………………………………………صفحه118
متن«ترسّل اسفزاری»……………………………………………………………………………………………………………….1
دیباچه………………………………………………………………………………………………………………………………………..1
مقدمه الکتاب(در شرف این فن و ذکر بعضی ملکات کتّاب و آداب و ادوات کتابت)……………………………..13
فصل اوّل…………………………………………………… …………………………………………………………………………….13
فصل دوم………………………………….. ……………………………………………………………………………………………..15
منشأ اول(در احکام و مناشیر)………………………………………………………………………………………………………..19
منشور حکومت و ایالت ولایتی. ………….. ………………………………………………………………………………………19
منشور حکومت و ایالت. ………………………………. ……………………………………………………………………………20
نشان صدارت.. ………………. …………………………………………………………………………………………………………22
نشان صدارت. …………… ……………………………………………………………………………………………………………..23
نشان نقابت خانزاده شمس الدین محمّد.. ………………………………………………………………………………………..25
منشور منصب پروایجی.. ……………………………………………. ………………………………………………………………27
منشور منصب توقیع سلطانی. ………………………….. ……. …………………………………………………………………….28
منشور وزارت بزرگ. ………………. ……. ………………………………………………………………………………………..30
منشور اِشراف دیوان… ………. ……. ………………………………………………………………………………………………..32
منشورصدارت مولانا برهان الدین… .. ……. ……………………………………………………………………………………..33
نشان شیخی چشمة سفید کوه به اسم سیّد میر علی. …. ……………………………………………………………………….35
نشان خواجه شهاب الدین عبدالله… .. ……………………………………………………………………………………………..36
نشان حافظ معین الدّین خلیفه.. ……………………………………………………………………………………………………..38
منشور مستوفی.. …………………………………………………………………………………………………………………………40
در ادرار دیوان و سیورغال.. ………………………………………………………………………………………………………….42
منشور حکومت و داروغگی و مهمّات اوقاف همایون.. ……………………………………………………………………..44
نشان داروغگی بلدة هرات. …………………………………………………………………………………………………………..45
نشان نیابت خالصات………… …………………………………………………………………………………………………………47
منشور بخشش زکوة. …………………………………………………………………………………………………………………..48
نشان کوتوالی قلعه… …………………………………………………………………………………………………………………..49
نشان شیخ الاسلامی. ……………………………………………………………………………………………………………………51
حکم قضا بلدة هرات به اسم قاضی نظام الدین.. ……………………………………………………………………………….52
نشان قضاء هرات ایضاً.. ……………………………………………………………………………………………………………….55
نشان قضای ولایت سبزوار.. ………………………………………………………………………………………………………….56
نشان قضا به اسم مولانا نور الله…. …………………………………………………………………………………………………..58
احکام احتساب… ……………………………………………………………………………………………………………………….59
ایضاً نشان احتساب.. ……………………………………………………………………………………………………………………62
منشور تدریس مولانا رکن الدین مسعود شروانی… ……………………………………………………………………………65
نشان تدریس مدرسة میرزا سلطان احمد.. ………………………………………………………………………………………..67
منشور امامت… …………………………………………………………………………………………………………………………..69
نشان امامت و خطابت.. ……………………………………………………………………………………………………………….70
نشان شیخی گازرگاه.. …………………………………………………………………………………………………………………71
نشان شیخی خانقاه چهار سو.. ……………………………………………………………………………………………………….73
طبابت دارالشّفا.. …………………………………………………………………………………………………………………………76
نشان راه سَیّد کربلایی… ………………………………………………………………………………………………………………79
نشان ادرار شاه قاسم.. ………………………………………………………………………………………………………………….81
نشان معلّمی به اسم مولانا صدر الدین حسن…. …………………………………………………………………………………83
نشان صاحب عیاری خواجه عبدالحی زرگر… ………………………………………………………………………………….84
نشان نادره کاری دیوانة ارمک باف.. ……………………………………………………………………………………………..89
مثله.. ………………………………………………………………………………………………………………………………………..92
نشان بخشش زکوة… …………………………………………………………………………………………………………………..94
بخشش تمغا علی العلوم…….. ………………………………………………………………………………………………………..95
بخشش زکوة…. .. ………………………………………………………………………………………………………………………97
مثله…. . .. …………………………………………………………………………………………………………………………………98
نشان محمود صیّاد……. ………………………………………………………………………………………………………………..99
نشان دیگر از دیوانة اورمک باف….. ……………………………………………………………………………………………100
نشان بخش زکات خواجه جلال الدین محمد تایبادی. …………………………………………………………………….102
منشأ دوم(در مکتوبات متنوّعه)…………………………………………………………………………………………………..104
مکتوب حضرت اعلی به جناب خواجه عبیدالله.. …………………………………………………………………………….104
مندبه… …………………………………………………………………………………………………………………………………..106
مندبه… …………………………………………………………………………………………………………………………………..107
مندبه… …………………………………………………………………………………………………………………………………..109
مکتوب حضرت اعلی به حسن بیک بایندری…. ……………………………………………………………………………..110
نامة همایون به سلطان محمّد ابو الفتح رُوم.. ……………………………………………………………………………………112
به سیّد رضی الدّین عبد الاول… …………………………………………………………………………………………………..113
ایضاً به حسن بیگ… …………………………………………………………………………………………………………………114
و مندبه… ………………………………………………………………………………………………………………………………..115
و مندبه… ………………………………………………………………………………………………………………………………..116
مکتوب عربی به سلطان مصر ملک اشرف قایتبای از قبل میرزا کیجک………………………………………………..118
نامة همایون به پادشاه شروان… …………………………………………………………………………………………………….120
به سلطان خلیل… ………………………………………………………………………………………………………………………121
عثمان بیک… …………………………………………………………………………………………………………………………..122
الی قاضی نجم الدین کاتب السّرِ…. ……………………………………………………………………………………………..123
الی خوش قدم نایب شام… …………………………………………………………………………………………………………125
بوالی حلب.. ……………………………………………………………………………………………………………………………126
الی القاضی اَبِی الخَیرِ الخِیضَریّ.. …………………………………………………………………………………………………127
ایضاً به حسن بیگ.. ………………………………………………………………………………………………………………….128
به خواجه عبیدالله نقشبندی.. ……………………………………………………………………………………………………….129
به حضرت مولانا جامی… …………………………………………………………………………………………………………..131
به سلطان احمد میرزا به سمرقند.. …………………………………………………………………………………………………132
ایضاً به حسن بیک. …………………………………………………………………………………………………………………..134
به شاه قاسم.. ……………………………………………………………………………………………………………………………135
به پادشاه گیلان……… ………………………………………………………………………………………………………………..137
از حضرت اعلی به سلطان یعقوب………. ……………………………………………………………………………………….139
و مندبه……… …… …………………………………………………………………………………………………………………….141
به حضرت خواجه عبیدالله…….. ……. …… ……………………………………………………………………………………..142
مکتوب به قاضی عیسی… ……. …… ……………………………………………………………………………………………..146
به مولانا بدرالدین علی قاضی زادة روم….. .. …… ……………………………………………………………………………148
به یکی از ولات عراق نوشته.. ….. ……. …… ………………………………………………………………………………….149
به ملک سُلغرشاه والی هرموز نوشته……. …… …………………………………………………………………………………151
مکتوبی که از نقطه خالی است… …………………………………………………………………………………………………152
مکتوب موشّح به خواجة جهان……. ……………………………………………………………………………………………..153
ایضاً به قاضی عیسی نوشته….. ……………………………………………………………………………………………………..156
مکتوب به شیخ نجم نوشته…… ……………………………………………………………………………………………………157
مکتوب به خواجه عطاء الله به روم… …………………………………………………………………………………………….158
به یکی از وزرا قبل از ملاقات…….. ……………………………………………………………………………………………..159
به یکی از امرا نوشته. …… …………………………………………………………………………………………………………..160
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..161
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..162
به مولانا رحمة الله نوشته…… ……………………………………………………………………………………………………….163
به یکی از امراء عراق….. ……………………………………………………………………………………………………………163
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..165
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..165
به یکی از فضلا نوشته……. …………………………………………………………………………………………………………166
به مولانا عبد الحی منشی نوشته…… . …………………………………………………………………………………………….166
مکتوبات به خواتین………….. ………………………………………………………………………………………………………168
مکتوب به یکی از خواتین…… …………………………………………………………………………………………………….169
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..170
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..171
مکتوبات تعازی به خواجه رکن الدین مهنه در تعزیت خواجه مؤید…………………………………………………….172
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..174
تعزیت نامة سیّد زاده……. …………………………………………………………………………………………………………..176
به شیخ شیراز فی تعزیت ابنته………… ……………………………………………………………………………………………177
تعزیت یکی از قضات….. …………………………………………………………………………………………………………..178
در مکتوبات طوایف انام موافق تدوین ایّام کُتّاب…….. …………………………………………………………………….180
منشأ سوم(در جواب مکاتیب)…………………………………………………………………………………………………….193
در اجوبة مخاطبات سلاطین……. ………………………………………………………………………………………………….193
جواب مکتوب از حضرت اعلی به سلطان یعقوب متضمّن فتح جماعة هزارة اغا…………………………………….195
در جواب مکتوب سلطان یعقوب از جانب حضرت اعلی………………………………………………………………….200
به یکی از فضلا…………………………………………………………………………………………………………………………202
جواب مکتوب شروانشاه………. …………………………………………………………………………………………………..204
در جواب یکی از امرا…… … ………………………………………………………………………………………………………205
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..206
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..207
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..207
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..208
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..208
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..209
در جواب یکی از فضلا…….. ………………………………………………………………………………………………………210
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..210
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..211
در جواب حسن بیک… ……………………………………………………………………………………………………………..212
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..215
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..216
جواب مکتوبات خواتین…… ……………………………………………………………………………………………………….219
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..220
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..221
مثله….. ….. ……………………………………………………………………………………………………………………………..221
در اجوبة مکتوبات طوایف انام موافق تدوین ایّام کُتّاب.. ………………………………………………………………….222
منشأ چهارم(در مقدّمات و رقاع)…………………………………………………………………………………………………232
مقدّمة کتاب مناسک از تالیف میرزا کجک…… ……………………………………………………………………………..232
دیباچه و فقیة مدرسة حضرت مقرّب الحضرة…. …………………………………………………………………………….238
دیباچة شرح کتاب تذکره در نجوم…… ………………………………………………………………………………………..241
دیباچه وقفیّه….. ….. ………………………………………………………………………………………………………………….242
انشاء لوح مرقد خواجه نورالحق محمد قاضی…….. ………………………………………………………………………….244
کتابة ابواب خانقاه………. …. ……………………………………………………………………………………………………….245
دیباچة وقفیّه……… ……. …. ………………………………………………………………………………………………………..246
انشاء لوح مرقد خواجه برهان…….. ……………………………………………………………………………………………….247
انشاء لوح مرقد خواجه امیر احمد………. ……………………………………………………………………………………….248
در رقاع مصنوعه مشتمل بر ملتمسات مطبوعه………………………………………………………………………………….249
خاتمه(در ذکر بعضی لطایف گفتار و بدایع اشعار)…………………………………………………………………………..264
در حق یکی از قضاة ولایات نوشته…….. ……………………………………………………………………………………….264
تعلیقات………………………………………………………………………………………………………………………………….273
فهارس…………………………………………………………………………………………………………………………………..451
فهرست آیات قرآنی………………………………………………………………………………………………………………….452
فهرست احادیث……………………………………………………………………………………………………………………….460
فهرست ابیات عربی…………………………………………………………………………………………………………………..463
فهرست ابیات فارسی…………………………………………………………………………………………………………………466
فهرست مصاریع عربی………………………………………………………………………………………………………………..475
فهرست مصاریع فارسی………………………………………………………………………………………………………………476
فهرست امثال عربی……………………………………………………………………………………………………………………478
فهرست امثال فارسی………………………………………………………………………………………………………………….480
فهرست اشخاص……………………………………………………………………………………………………………………….481
فهرست امکنه…………………………………………………………………………………………………………………………..487
فهرست واژه های دشوار…………………………………………………………………………………………………………….489
فهرست منابع……………………………………………………………………………………………………………………………500