بررسی اندیشه های کلامی در دیوان جامی

تعداد 241 صفحه فایل word قابل ویرایش

Site: www.filenaab.ir

چکیده

نورالدّین عبدالرّحمن جامی ( شاعر و عارف بزرگ قرن نهم هجری ) از سرامدان زبان و ادب فارسی است. وی درزمینۀ  زبان و ادب فارسی و عربی دارای تألیفاتی به نظم و نثر است. در زمان جامی مباحث و مسائل کلامی در بین اندیشمندان رواج داشت و به سبب اهمیّت این علم در شناخت دین و دفاع از آراء و عقاید دینی هرکدام از آنان که دارای تألیفاتی بودند به طرق مختلف به بیان این اندیشه­ها می­پرداختند تا باعث رواج و تحکیم عقاید خود در بین مردم شوند. جامی نیز بنا به دلایل مختلف در آثار خود به بیان اندیشه­های کلامی پرداخته است. در این تحقیق آرای کلامی جامی با تکیه ‌بر دیوان وی موردبررسی قرارگرفته است. به دلیل اینکه این اثر وی سه دورۀ زندگی این شاعر یعنی دوران جوانی، میان‌سالی و پیری شاعر را در برمی‌گیرد بهتر می­توان عقاید این شاعر را در باب مسائل کلامی روشن ساخت. طبق بررسی­های صورت گرفته باید گفت که جامی در دیوان خود بیشتر به مباحث توحید و انواع آن، و مباحثی چون جبر و اختیار، قضا و قدر، توکّل، شفاعت، توبه، ذات خدا، جوهر و عرض، نبوّت، امامت و مسائل مربوط به آخرت پرداخته است. جامی در بیشتر اعتقادات خود بر مسلک اشاعره و ماتریدیه است چه این دو مسلک ازنظر اعتقادی بسیار به هم نزدیک­اند. وی در مسائلی چون شفاعت و وعد و وعید دیدگاهی مانند امامیّه و اشاعره دارد. در مسألۀ لطف و عینیّت ذات و صفات دیدگاه جامی چون امامیّه و عرفا است ولی در این مورد نمی­توان به‌طور حتم گفت که جامی نظر امامیّه را پذیرفته است زیرا جامی شاعری است عارف و شاید دیدگاه عرفانی وی در این زمینه غالب بوده است.

 کلمات کلیدی: شعر فارسی، قرن نهم هجری، عبدالرّحمن جامی، دیوان جامی، علم کلام.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                     صفحه

پیشگفتار ‌ز

فصل اول:  مبادی تحقیق

۱-۱-تعریف موضوع. ۲

۱-۲- پیشینۀ تحقیق.. ۳

۱-۳- سؤالات پژوهشی.. ۶

۱-۴- روش تحقیق.. ۶

فصل دوم:  بررسی زندگی و احوال جامی

۲-۱- زندگانی جامی.. ۸

۲-۲- تحصیلات جامی.. ۹

۲-۳- ویژگی‌های اخلاقی جامی.. ۱۰

۲-۴- سفرهای جامی.. ۱۲

۲-۵- ازدواج جامی.. ۱۳

۲-۶- فرزندان جامی.. ۱۳

۲-۷- محیط جامی.. ۱۴

۲-۸- اوضاع سیاسی زمان جامی.. ۱۵

۲-۹- مذهب در دوران جامی.. ۱۷

۲-۱۰- مذهب و تصوّف جامی.. ۱۸

۲-۱۱- معرفی آثار جامی.. ۲۰

۲-۱۲- سبک‌شناسی جامی.. ۳۰

۲-۱۳- جایگاه ادبی جامی.. ۳۱

فصل سوم:بررسی علم کلام و معرفی فرقه های کلامی

۳-۱- علم کلام. ۳۴

۳-۱-۱- تعریف علم کلام. ۳۷

۳-۱-۲- موضوع علم کلام. ۳۹

۳-۱-۳- تاریخچۀ علم کلام. ۴۱

۳-۱-۴- فواید و اهداف علم کلام. ۴۳

۳-۱-۵- کلام و فلسفه. ۴۴

۳-۲- مکتب‌های کلامی.. ۴۶

۳-۲-۱- قَدَریِه. ۴۷

۳-۲-۲- جَهْمیَه. ۴۸

۳-۲-۳- مُرْجِئَه. ۴۹

۳-۲-۴- جَبْریَه. ۵۱

۳-۲-۵-خَوارِج. ۵۲

۳-۲-۶- مُعْتَزَلَه. ۵۳

۳-۲-۷- اَشاعَرَه ۵۵

۳-۲-۸- ماتُریدیَه. ۵۷

۳-۲-۹- شیعه. ۵۸

۳-۲-۹-۱- وجه‌تسمیه و تاریخ پیدایش… ۵۹

۳-۲-۹-۲- فرقه های شیعه. ۵۹

۳-۲-۹-۲-۱- زیدیّه. ۶۰

۳-۲-۹-۲-۲- اسماعیلیّه. ۶۰

۳-۲-۹-۲-۳- امامیّه اثنا عشری.. ۶۱

فصل چهارم:  بررسی اندیشه‌های کلامی در دیوان جامی

۴-۱- توحید. ۶۴

۴-۱-۱- مراحل توحید. ۶۶

۴-۱-۲- توحید در علم کلام. ۶۹

۴-۱-۳- توحید در نگاه عرفا ۶۹

۴-۱-۴- توحید در دیوان جامی.. ۷۰

۴-۱-۴-۱- جامی و توحید در ذات.. ۷۱

۴-۱-۴-۲- جامی و توحید عملی.. ۷۴

۴-۱-۴-۳- جامی و توحید افعالی.. ۷۶

۴-۲- جبر و اختیار ۷۹

۴-۲-۱- دیدگاه متکلّمان در باب جبر و اختیار ۸۱

۴-۲-۲- دیدگاه جامی در باب جبر و اختیار ۸۲

۴-۳- صفات خداوند. ۸۸

۴-۳-۱- تعریف صفت.. ۸۸

۴-۳-۲- تقسیم‌بندی صفات.. ۸۹

۴-۳-۳- صفات الهی از دیدگاه متکلّمان. ۸۹

۴-۳-۳-۱- دیدگاه معتزله. ۹۰

۴-۳-۳-۲- دیدگاه اشاعره ۹۰

۴-۳-۳-۳- دیدگاه ماتریدیان. ۹۰

۴-۳-۳-۴- دیدگاه شیعه امامیه. ۹۱

۴-۳-۳-۵- دیدگاه عرفا ۹۱

۴-۳-۴- جامی و صفات باری‌تعالی.. ۹۲

۴-۳-۴-۱- صفات ثبوتیه. ۹۴

۴-۴- حادث و قدیم. ۹۵

۴-۴-۱- حادث و  قدیم در لغت و اصطلاح. ۹۶

۴-۴-۲- جامی و مسألۀ حادث و قدیم. ۹۷

۴-۵- صفات سلبیه. ۱۰۲

۴-۵-۱- رؤیت.. ۱۰۳

۴-۵-۱-۱- رؤیت در لغت (کلام) ۱۰۳

۴-۵-۱-۲- رؤیت در قرآن. ۱۰۴

۴-۵-۱-۳- اشاعره ۱۰۵

۴-۵-۱-۴-  معتزله. ۱۰۶

۴-۵-۱-۵- ماتریدیه. ۱۰۶

۴-۵-۱-۶- مرجئه. ۱۰۶

۴-۵-۱-۷- شیعه. ۱۰۷

۴-۵-۱-۸- رؤیت در دیدگاه عرفا ۱۰۷

۴-۵-۱-۹- رؤیت از دیدگاه جامی.. ۱۰۷

۴-۶- جوهر و عرض… ۱۱۱

۴-۶-۱- جوهر و عرض در لغت.. ۱۱۱

۴-۶-۲- جوهر و عرض از دیدگاه فلاسفه. ۱۱۱

۴-۶-۳- جوهر و عرض از دیدگاه متکلّمان. ۱۱۲

۴-۶-۴-  جوهر و عرض در نگاه عرفا ۱۱۳

۴-۶-۵- دیدگاه جامی در باب جوهر و عرض بودن خداوند. ۱۱۴

۴-۷- لطف الهی.. ۱۱۶

۴-۸-  اسم. ۱۱۹

۴-۸-۱- دیدگاه متکلّمان در باب توقیفیت اسماء الهی.. ۱۲۰

۴-۸-۲- دیدگاه جامی در باب اسماء الهی.. ۱۲۱

۴-۹-  شناخت ذات خدا ۱۲۳

۴-۹-۱- راههای شناخت خداوند. ۱۲۴

۴-۹-۲- شناخت خدا از دیدگاه متکلّمان. ۱۲۵

۴-۹-۳- جامی و شناخت خداوند. ۱۲۵

۴-۱۰- شفاعت.. ۱۲۹

۴-۱۰-۱- شفاعت در قرآن. ۱۲۹

۴-۱۰-۲- شفاعت از دیدگاه فرق کلامی.. ۱۳۰

۴-۱۰-۳- دیدگاه جامی در باب شفاعت.. ۱۳۱

۴-۱۱- توکّل. ۱۳۵

۴-۱۱-۱- توکّل در قرآن. ۱۳۵

۴-۱۱-۲- فرق کلامی و مسألۀ توکّل. ۱۳۶

۴-۱۱-۳- نگرش جامی در باب توکّل. ۱۳۷

۴-۱۲- قضا و قدر ۱۴۱

۴-۱۲-۱- قضا و قدر در قرآن. ۱۴۱

۴-۱۲-۲- قضا و قدر در دیدگاه فرق کلامی.. ۱۴۲

۴-۱۲-۳- دیدگاه جامی در باب قضا و قدر ۱۴۳

۴-۱۳- توبه. ۱۴۸

۴-۱۳-۱- توبه در دیوان جامی.. ۱۵۰

۴-۱۴- وعد و وعید. ۱۵۴

۴-۱۴-۱- وعد و وعید در قرآن. ۱۵۵

۴-۱۴-۲- وعد و وعید از دیدگاه فرق کلامی.. ۱۵۵

۴-۱۴-۳- دیدگاه جامی در باب وعد و وعید. ۱۵۷

۴-۱۵- نبوّت.. ۱۶۱

۴-۱۵-۱- دیدگاه متکلّمان در باب نبوّت.. ۱۶۳

۴-۱۵-۲- جامی و مسألۀ نبوّت.. ۱۶۴

۴-۱۶- امامت.. ۱۷۵

۴-۱۷- معاد. ۱۷۸

۴-۱۷-۱- جامی و مسألۀ معاد. ۱۸۰

فصل پنجم:  نتیجه گیری

پیوست.. ۲۰۰

منابع و مآخذ. ۲۲۲

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “بررسی اندیشه های کلامی در دیوان جامی”
قبلا حساب کاربری ایجاد کرده اید؟
گذرواژه خود را فراموش کرده اید؟
Loading...