%38تخفیف

دانلود :بن‏مایه‏های کلامی امامت در قصص قرآن کریم

تعداد350صفحه در فایل word

دكتري تخصصي علوم قرآن و حدیث

 

 

بن‏مایه‏های کلامی امامت در قصص قرآن کریم

چکیده

قصص قرآن کریم از دیرباز مورد توجه مفسران، محدثان و دانشمندان علوم قرآنی بوده و از ابعاد گوناگون پژوهش‏های متنوعی با رویکردهای تاریخی، جغرافیایی، زیبایی شناسی و اعجاز بیانی در این موضوع سامان یافته است. در این میان بعد کلامی آن به ویژه در مسائل کلامی امامت کمتر مورد توجه قرار گرفته است که حجم بسیار آیات قصص، هدفمندی قرآن در بیان قصص و جدایی ناپذیری سنت های الهی از قصص قرآن، تناسب معنایی آیات قصص و غیر قصص به ویژه در موضوع امامت و استنباط کلامی مباحث امامت از قصص قرآن در روایات پیامبر و ائمه اطهار(ع)، اصحاب ایشان، و آراء تفسیری دانشمندان امامیه و اهل سنت ضرورت پژوهش در این زمینه را نمایان می سازد.

لذا این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی و شیوه تحقیق کتابخانه‏ا‏ی در منابع روایی، تفسیری، کلامی و علوم قرآنی فریقین سامان یافته، در تبیین و تنقیح قلمرو استنباط کلامی در نظر دارد که بر اساس ظهور و سیاق آیات قصص و روایات کلامی پیامبر اکرم و ائمه اطهار(ع) در باب قصص قرآن، و با بررسی آراء کلامی متکلمان، مفسران و محدثان إمامی از قصص قرآن در موضوع امامت، میزان و درجه کارآمدی تمسک به کتاب الهی در استنباط کلامی از قصص قرآن در حوزه امامت و در نهایت جایگاه ویژه استناد به قصص قرآن در اثبات مباحث کلامی امامت را به عنوان یکی از شیوه های کارآمد کلامی نشان دهد.

ضرورت وجود خلیفه و امام در زمین تا روز قیامت، شروط امامت(اعم از اختصاص تعيين امام به خداوند، وجوب نص بر امام، علم و شجاعت از شروط خلافت و امامت، عصمت، صدور معجزه، محدَّث بودن)، وجود صفات خداوند در امام، تقدم وجود خلیفه بر دیگران، هدایت به امر از شؤون امامت، امکان تصدی مقام امامت در کودکی، رجعت، توسل، تبرک جستن به اولیاء و آثار ایشان، زیارت معصومان(ع) و شفاعت مهمترین مباحث کلامی امامت در استنباط از قصص قرآن مى‏باشد. افزون بر اینکه پنهانی بودن ماجرای ولادت امام عصر(ع)، تصدی مقام امامت در کودکی، غیبت، طول عمر، بقاء بر شباب، صدور معجزه، حکومت عدل جهانی و آداب انتظار از مهمترین مباحث کلامی مهدویت در قصص قرآن بشمار مى‏رود. بررسی مبانی عمومی در استنباط از قرآن و نیز مبانی تخصصی در استنباط کلامی از قصص قرآن از دیگر مباحث این نوشتار بشمار می رود.

واژگان کلیدی: قصص قرآن، امامت، مهدویت، روایات تفسیری، استنباط کلامی و تفسیر کلامی

 

فهرست:

کلیات………………………………………………………………………………………………………………………… 10

1- تعریف مسأله و تبیین موضوع………………………………………………………………………………. 10

2- ضرورت تحقیق و هدف………………………………………………………………………………………. 12

3- پرسش‌های اساسی تحقیق……………………………………………………………………………………. 12

4- فرضیه‌ها یا پاسخ‌های احتمالی تحقیق…………………………………………………………………….. 13

5- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………… 14

6- جنبه جدید بودن و نوآوری طرح………………………………………………………………………….. 17

7- روش انجام تحقیق……………………………………………………………………………………………… 17

8- ساختار و بدنه اصلی تحقیق…………………………………………………………………………………. 18

تعاریف………………………………………………………………………………………………………………………. 18

1- مبانی تفسیر قرآن………………………………………………………………………………………………… 18

2- مفهوم استنباط…………………………………………………………………………………………………….. 19

3- تمثیل………………………………………………………………………………………………………………… 20

4- سنت‏ها‌‏ی الهي……………………………………………………………………………………………………. 21

5- قصه………………………………………………………………………………………………………………….. 22

فصل اول: مبانی عمومی در استنباط از قرآن و مبانی تخصصی در استنباط کلامی از قصص قرآن

1-1- مبانی عام یا پیش فرضهای استنباط از قرآن………………………………………………………… 25

1-1-1- نص و قرائت واحد قرآن………………………………………………………………………….. 25

1-1-2- قابل فهم بودن قرآن و جواز تفسیر آن……………………………………………………….. 28

1-1-3- حجیت ظواهر قرآن…………………………………………………………………………………. 30

1-1-3-1- تعریف حجت و معنای حجیت در علم اصول…………………………………….. 31

1-1-3-2- ظاهر و نص……………………………………………………………………………………. 31

1-1-3-3- دليل حجيّت ظواهر…………………………………………………………………………. 32

1-1-4- ساختار چند معنايي قرآن كريم…………………………………………………………………. 33

1-1-5- انسجام و پيوستگي آيات قرآن كريم………………………………………………………….. 34

1-1-5-1- ادله قرآنی………………………………………………………………………………………. 35

1-1-5-1-1- آیه نفی اختلاف در قرآن………………………………………………………….. 35

1-1-5-1-2- آیه «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَديثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ..»……………………….. 36

1-1-5-1-3- طبقه بندی آیات محکم و آیات متشابه……………………………………….. 37

1-1-5-2- ادله روایی………………………………………………………………………………………. 37

1-1-6- جاودانگی قرآن کریم……………………………………………………………………………….. 38

1-1-6-1- ادله قرآنی………………………………………………………………………………………. 39

1-1-6-1-1- آیات جهان‏شمولی قرآن……………………………………………………………. 39

1-1-6-1-2- انطباق بر فطرت………………………………………………………………………. 40

1-1-6-2- ادله روایی………………………………………………………………………………………. 40

1-2- مبانی خاص یا پیش فرضهای استنباط کلامی از قصص قرآن………………………………… 41

1-2-1- حقانیت قصص قرآن……………………………………………………………………………….. 41

1-2-1-1- پیشینه غیرحقیقی دانستن قصص قرآن……………………………………………….. 43

1-2-1-2- نقد و بررسى‏ غیر حقیقی دانستن قصص قرآن…………………………………….. 46

1-2-1-3- آیات بیانگر حقانیت قصص قرآن………………………………………………………. 48

1-2-1-3-1- تصريح به حق بودن قصص قرآن………………………………………………. 48

1-2-1-3-2- تعبير به نبأ………………………………………………………………………………. 49

1-2-1-3-3- تصريح به جزئیاتی چون موقعيت، زمان و مكان قصه…………………… 50

1-2-1-3-4- تأیید و یا عدم انکار تحقق برخی از قصص از ناحیه افراد مطلع…….. 52

1-2-1-3-5- تصريح قرآن به تمثيل در موارد خاص……………………………………….. 55

1-2-1-4- شبهه اقتباس قصص قرآن از مصادر یهودی و نصرانی………………………….. 58

1-2-2- هدفمند بودن قصص قرآن……………………………………………………………………….. 61

1-2-2-1- اغراض قصه گويي در قرآن……………………………………………………………… 62

1-2-2-2- تبیین آموزه‌های امامت…………………………………………………………………….. 64

1-2-3- ارتباط امامت با نبوت در عرصه وصایت، خلافت و وراثت …………………………. 66

1-2-3-1- ارتباط «خلافت» با «نبوت» و «امامت»………………………………………………… 66

1-2-3-1-1- معنى ‏‏‏‏‏‏‏لغوی…………………………………………………………………………     66

1-2-3-1-2- معنى‏‏‏‏‏‏‏اصطلاحی……………………………………………………………………….. 68

1-2-1-3-3- کاربرد قرآنی…………………………………………………………………………… 69

1-2-3-2- جدا انگاری یا تفاوت مقام «امامت» از «نبوت»…………………………………….. 73

1-2-3-3- ائمه وارثان انبياء، اوصیاء و حجج الهی(ع)………………………………………….. 76

1-2-3-3-1- معنی وارث بودن امام………………………………………………………………. 76

1-2-3-3-2- اهمیت به ارث بردن میراث انبیاء و اوصیاء الهی………………………….. 77

1-2-3-3-2-1- ادله قرآنی……………………………………………………………………….. 77

1-2-3-3-2-2- ادله روایی………………………………………………………………………. 79

1-2-4- قصص قرآن نمایانگر سنت‌های الهی…………………………………………………………. 82

1-2-4-1- ویژگی‏ها‌‏ی سنت‏ها‌‏ی الهی……………………………………………………………….. 83

1-2-4-2- تجلی سنت‌های الهی در قصص قرآن………………………………………………… 84

1-2-4-2-1- عدم لیاقت ظالمان در تصدی امامت…………………………………………… 85

1-2-4-2-2- پذيرش اعمال متقين………………………………………………………………… 86

1-2-4-2-3- عطای اجر نیکوکاران……………………………………………………………….. 86

1-2-4-2-4- سرانجام منکران………………………………………………………………………. 86

1-2-4-3- گونه‌هاي بيان سنت‌هاي الهي در قصص قرآن……………………………………… 87

1-2-4-3-1- تصريح…………………………………………………………………………………… 87

1-2-4-3-2- اشارات داستاني………………………………………………………………………. 88

1-2-4-4- هماهنگی محتوایی میان آيات قصص و آیات دیگر در بیان سنت‌های الهی 90

1-2-5- جريان یا ایستایی قصص قرآن تا روز قیامت………………………………………………. 92

1-2-5-1- جستاری در قاعده جری و تطبیق………………………………………………………. 93

1-2-5-2- جرى و تطبيق، رمز جاودانگى قرآن…………………………………………………… 96

1-2-5-3- جستاری در روایات «حذو النعل بالنعل»…………………………………………….. 98

1-2-5-3-1- مصادر اهل سنت…………………………………………………………………….. 98

1-2-5-3-2- مصادر امامیه…………………………………………………………………………… 99

1-2-5-4- نمونه‌هایی از جاری بودن آیات قصص……………………………………………. 101

فصل دوم: کارآمدی استنباط کلامی از قصص قرآن در باب امامت

2-1- ادله کارآمدی استدلال به قصص قرآن در موضوع امامت……………………………………. 106

2-1-1- استناد کلامی به قصص قرآن در روایات پیامبر و ائمه اطهار(ع)…………………… 106

2-1-1-1- استناد کلامی به قصص قرآن در احادیث پیامبر اکرم(ص)…………………… 106

2-1-1-2- استناد کلامی به قصص قرآن در روایات ائمه اطهار(ع)……………………….. 108

2-1-2- استنباط کلامی از قصص قرآن توسط اصحاب ائمه(ع) و تأیید ائمه(ع)………… 111

2-1-3- بکارگیری این شیوه توسط دانشمندان امامیه و اهل سنت……………………………. 113

2-1-4- بیان غیر مستقیم و مستقیم مباحث امامت در آیات قصص و غیر قصص………. 115

2-1-5- جدایی ناپذیری قصص قرآن و سنتهای الهی…………………………………………….. 117

2-1-6- ایستایی یا پایایی اصول اعتقادی ادیان الهی……………………………………………….. 117

2-2- گونه‌هاي ارتباط قصص قرآن با مباحث کلامی امامت………………………………………… 119

2-2-1- ارتباط تصريحي……………………………………………………………………………………. 119

2-2-2- ارتباط اشاري……………………………………………………………………………………….. 121

2-2-3- ارتباط تأويلي……………………………………………………………………………………….. 122

2-2-3-1- آیه «بَقِيَّتُ اللَّهِ..»…………………………………………………………………………….. 123

2-2-3-2- آیه «إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ..»………………………………….. 125

2-2-3-3- آیه «فَبَدَّلَ الَّذينَ ظَلَمُوا..»………………………………………………………………… 126

2-2-3-4- آیه «..وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشيدٍ»………………………………………………………. 127

2-3- گونه‏های استدلال به قصص قرآن در مباحث کلامی امامت………………………………… 128

2-3-1- جواب نقضی……………………………………………………………………………………….. 128

2-3-2- جواب حلی…………………………………………………………………………………………. 129

2-3-3- مفهوم اولویت………………………………………………………………………………………. 130

فصل سوم: جایگاه امامت در قصص قرآن و چگونگي استدلال علماء امامیه بر آن

3-1- شرایط امامت……………………………………………………………………………………………….. 133

3-1-1- اختصاص حق تعيين امام به خداوند………………………………………………………… 133

3-1-1-1- آیات جعل «خلیفة»………………………………………………………………………… 136

3-1-1-2- آیات جعل «امام»…………………………………………………………………………… 137

3-1-1-3- آیات منصب «وزارت»……………………………………………………………………. 138

3-1-1-4- آیات «اختیار»……………………………………………………………………………….. 138

3-1-1-5- آیات «اصطفاء» و «اجتباء»………………………………………………………………. 140

3-1-1-6- آیات اعطاء مقام «نبوت» و «رسالت»………………………………………………… 142

3-1-1-7- آیات «مکنت دادن» و «اعطاء ملک»………………………………………………….. 143

3-1-2- وجوب نص بر امام……………………………………………………………………………….. 144

3-1-2-1- نص در مورد خلافت هارون…………………………………………………………… 144

3-1-2-2- نص بر فرمانروایی طالوت………………………………………………………………. 145

3-1-2-3- عنصر وصیت در سیره انبیاء الهی…………………………………………………….. 147

3-1-3- علم و شجاعت از شرایط خلافت و امامت……………………………………………….. 152

3-1-3-1- قصه حضرت آدم(ع) و تعلیم أسماء…………………………………………………. 152

3-1-3-2- قصه طالوت………………………………………………………………………………….. 154

3-1-4- عصمت امام…………………………………………………………………………………………. 156

3-1-4-1- آیات قصص بیانگر عصمت امام……………………………………………………… 156

3-1-4-1-1- آیات استخلاف آدم(ع)…………………………………………………………… 157

3-1-4-1-2- آیه ابتلاء ابراهیم(ع)……………………………………………………………….. 158

3-1-4-1-3- آیه «وَ جَعَلْنَاهُمْ أَئمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا..»…………………………………………. 162

3-1-4-1-4- آیه «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً..»…………………………………………….. 165

3-1-4-1-5- آیه اقتداء به هدایت انبیاء………………………………………………………… 166

3-1-4-2- خاستگاه و سرچشمه عصمت…………………………………………………………. 167

3-1-4-2-1- آیه سبب موهبت امامت…………………………………………………………. 167

3-1-4-2-2- آیه برهان رب……………………………………………………………………….. 168

3-1-4-2-3- آیات استخلاف آدم(ع) و تعلیم أسماء………………………………………. 170

3-1-5- صدور معجزه از امام……………………………………………………………………………… 171

3-1-5-1- اصطلاح معجزه و تفاوت آن با کرامت……………………………………………… 171

3-1-5-2- جایگاه معجزة در منظومه فکری امامیة……………………………………………… 175

3-1-5-3- کارکرد معجزة در منظومه فکری امامیة……………………………………………… 176

3-1-5-4- عدم انحصار معجزه به انبیاء……………………………………………………………. 177

3-1-5-5- استناد به صدور خرق عادت از طالوت…………………………………………….. 182

3-1-6- محدَّث بودن امام…………………………………………………………………………………… 184

3-2- وراثت و مصلحت الهي در تعیین امام………………………………………………………………. 192

3-3- ضرورت مستمر وجود خلیفه و امام در زمین تا قیامت………………………………………. 200

3-3-1- آیات استخلاف آدم و تعلیم اسماء…………………………………………………………… 200

3-3-2- آیات نجات انبیاء و پیروان آنان………………………………………………………………. 202

3-4- وجود صفات مستخلف در خلیفه و امام………………………………………………………….. 204

3-5- برتری انبیاء و حجج الهی بر فرشتگان…………………………………………………………….. 205

3-6- تقدم وجود خلیفه بر دیگران………………………………………………………………………….. 206

3-7- امامت و هدایت به امر…………………………………………………………………………………… 207

3-8- سبب موهبت امامت………………………………………………………………………………………. 209

3-9- امکان تصدی مقام امامت در کودکی………………………………………………………………… 210

3-10- رجعت………………………………………………………………………………………………………. 215

-10-1- امکان رجعت بر پایه قصص قرآن……………………………………………………………. 215

3-10-2- رجعت بر پایه آیات استخلاف……………………………………………………………… 217

3-10-3- آیه «وَ نُريدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ..»…………………………….. 218

3-11- توسل و استغاثه………………………………………………………………………………………….. 222

3-11-1- توسل حضرت آدم(ع)…………………………………………………………………………. 222

3-11-2- حضرت یوسف(ع) و درخواست از ساقی پادشاه در زندان……………………….. 223

3-11-3- استغاثه فرزندان یعقوب(ع) به یوسف(ع)……………………………………………….. 224

3-11-4- توسل فرزندان حضرت یعقوب(ع) به پدر………………………………………………. 226

3-11-5- توسل و استغاثة فرعونیان و بنی اسرائیل به حضرت موسی(ع)………………….. 226

3-11-5-1- درخواست برداشتن رجز………………………………………………………………. 226

3-11-5-2- درخواست آب……………………………………………………………………………. 227

3-11-5-3- درخواست طعام………………………………………………………………………….. 228

3-12- تبرک جستن به اولیاء و آثار ایشان………………………………………………………………… 229

3-12-1- تبرک به مقام ابراهیم(ع)……………………………………………………………………….. 229

3-12-2- پيراهن يوسف(ع) و بازگشت بينايى يعقوب(ع)……………………………………….‏ 230

3-12-3- تبرک جستن به تابوت در بنی إسرائیل…………………………………………………… 231

3-12-4- تبرک جستن به جايگاه اصحاب کهف…………………………………………………… 233

3-12-5- مبارک بودن حضرت عیسی(ع)…………………………………………………………….. 234

3-13- زیارت معصومان(ع)…………………………………………………………………………………… 235

3-13-1- دعاء حضرت ابراهیم(ع)……………………………………………………………………… 235

3-13-2- دعوت مردم به حج توسط حضرت ابراهیم(ع)……………………………………….. 238

3-13-3- مزار اصحاب کهف……………………………………………………………………………… 240

3-14- شفاعت……………………………………………………………………………………………………… 241

3-14-1- شفاعت حضرت نوح(ع) برای پسرش…………………………………………………… 242

3-14-2- شفاعت حضرت ابراهیم(ع) برای قوم حضرت لوط(ع)……………………………. 242

3-14-3- درخواست آمرزش حضرت ابراهیم(ع) برای آزر…………………………………….. 244

3-14-4- درخواست آمرزش حضرت نوح(ع) برای پدر و مادر و مؤمنان…………………. 245

3-14-5- درخواست آمرزش حضرت ابراهیم(ع) برای پدر و مادر…………………………… 246

3-14-6- آمرزش طلبی حضرت موسی(ع) برای خود و برادرش…………………………….. 246

فصل چهارم: مباحث مهدویت در قصص قرآن

4-1- امکان پنهانی بودن ولادت امام عصر(ع)…………………………………………………………… 248

4-1-1- ولادت پنهانی حضرت ابراهیم(ع) و حضرت موسی(ع)……………………………… 248

4-1-2- انکار امام عصر(ع) توسط عموی حضرت………………………………………………… 249

4-2- امکان تصدی مقام امامت در کودکی………………………………………………………………… 249

4-3- غیبت حضرت مهدی(ع)……………………………………………………………………………….. 252

4-3-1- شبهه ناروایی غیبت برای امام………………………………………………………………….. 252

4-3-2- آیا غیبت خلاف عادت است………………………………………………………………….. 255

4-3-3- حکمت غیبت………………………………………………………………………………………. 258

4-3-4- رؤیت امام عصر(ع) بى‏آنکه شناخته شود………………………………………………….. 265

4-4- طول عمر امام عصر(ع)………………………………………………………………………………….. 267

4-5- پایایی دوران جوانی امام عصر(ع)…………………………………………………………………… 269

4-5-1- قصه اصحاب کهف……………………………………………………………………………….. 271

4-5-2- ماجرای عزیر(ع)…………………………………………………………………………………… 271

4-6- صدور معجزه در وقت ظهور………………………………………………………………………….. 274

4-7- حکومت جهانی حضرت مهدی(ع)…………………………………………………………………. 277

4-8- آداب انتظار………………………………………………………………………………………………….. 279

4-8-1- صبر جميل داشتن…………………………………………………………………………………. 280

4-8-2- اميدواري به امر فرج……………………………………………………………………………… 280

4-8-3- غيبت را ناشي از علم و حكمت خداوند دانستن……………………………………….. 280

4-8-4- تأثر و اندوه در فراق و اشتياق…………………………………………………………………. 281

4-8-5- به یاد امام عصر(ع) بودن………………………………………………………………………… 282

4-8-6- شكوه از غيبت به نزد خدا، مناجات و دعا………………………………………………… 284

4-8-7- اقدام عملي همراه با اميدواري به وصال……………………………………………………. 286

نتایج و یافته‏ها‌‏………………………………………………………………………. 287

فهرست منابع………………………………………………………………………… 289

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود :بن‏مایه‏های کلامی امامت در قصص قرآن کریم”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

قبلا حساب کاربری ایجاد کرده اید؟
گذرواژه خود را فراموش کرده اید؟
Loading...
enemad-logo